ชีวิตที่เรียบง่าย
ใครเคยอ่านกระบี่เย้ยยุทธจักรจะรู้ว่าพระเอกเป็นพี่ใหญ่ในสำนักมาตรฐานโดยมีอาจารย์เป็นผู้ดีจอมปลอม — คำว่าผู้ดีในที่นี้น่าจะหมายถึงคนดี ในขณะที่ตัวพระเอกเองนั้นนอกกรอบ ถ้าเราลองสืบดูก็จะพบว่าคนที่ได้ดิบได้ดีก็มักจะนอกกรอบ ใช้ชีวิตแบบที่ควรจะเป็นไม่กะเกณฑ์ชีวิต หรือเรียกว่าใช้ชีวิตแบบมีรสนิยมนั้นเอง — รสนิยมในที่นี้คือการในนิยมในรสชาติแบบผู้รู้ในรสชาตินั้น ๆ ประหนึ่งเบียร์ที่อุ่นอย่างไรซะก็เป็นเบียร์ที่มีรสชาติดีกว่าเบียร์ใส่น้ำแข็งเย็น ๆ นั่นเอง
ผมเองไปดูงานสอนของอาจารย์สองคนต่างภาควิชาฯ สถาบันเดียวกัน อาจารย์คนหนึ่งเวลาพูดถึงทฤษฏีใด ๆ ก็จะนำรูปหรือภาพงานที่ตัวเองกำลังทำหรือคนใกล้ตัวกำลังทำมาแสดงให้นักศึกษาดูแบบมีรสนิยม คือดูแล้วได้อารมณ์ร่วมและอยากเข้าร่วม ในขณะที่อาจารย์อีกคนไปแสวงหารูปภาพจากงานวิจัยที่ชาตินี้ตัวเองอาจจะไม่ได้สัมผัสหรือทำ ขอมาแปะไว้เพราะมันเท่ เผื่อนักศึกษาจะเสพความเท่แล้วหลงว่าตัวเองบินได้ อย่างหลังเนี่ยเรียกว่าไร้รสนิยมยิ่งนัก
ผมได้สัมผัสผู้คนมากมาย บางคนชีวิตต้องเท่ จะอ่านหนังสือซักเล่มต้องเท่ ต้องมีประเด็น อ่านไปก็ต้องจับประเด็น แม้กระทั้งการ์ตูน ก็ต้องการ์ตูนเท่ ๆ เท่านั้นถึงจะอ่าน เขียนถึงตรงนี้อดขำคำว่า “วรนุช” ไม่ได้ เพราะตอนนี้จากเท่กลายเป็นโหล จนไม่รู้ว่าคนแรก ๆ ที่แอบนิยมคำนี้ยังจะอยากพูดถึงอีกหรือไม่
คำว่า “รสนิยม” ถูกใช้มาก ๆ จากปากของอาจารย์สุกรี เจริญสุข ที่ผมรู้จักชื่อแกตั้งแต่ผมเรียนมัธยมตั้งหลายสิบปีก่อน ไม่แน่ใจว่าคำนี้แกต้องการจะสื่อถึงอะไร แต่แกทิ้งท้ายในบทสัมภาษณ์ในหนังสือพิมพ์มติชนว่า รัฐบาลแก้ปัญหาแบบไร้รสนิยม การศึกษาจึงไม่เจริญ ผมเข้าใจเอาเองว่า คำว่า “ไร้รสนิยม” ในที่นี้คือ ไม่รู้รส และนิยมมั่ว ๆ กล่าวคือฟังดนตรีโดยไม่รู้ความแตกต่างหรือเข้าใจความหมายแต่ดัดจริตเพราะ หรือกินไวน์แบบยกขวดกระดกเหมือนในหนังนั่นแหละ ดังนั้นคำว่ามีรสนิยม จึงไม่ได้หมายความว่าความหัวสูง การใช้ของแพง หรืออย่างใด แต่มันควรจะหมายถึงการรู้และเข้าใจในสิ่งที่กำลังทำอยู่ รู้ว่ากำลังทำอะไร และอย่างไหนความให้ความสำคัญ ชื่นชมนิยมยกย่อง
แต่การจะยอมรับตัวเองว่าจะเป็นคนมีรสนิยมได้นั้นต้องเป็นก้าวข้ามความเป็นเซียนเป็นโปรก่อน กล่าวคือต้องใช้ออกได้ดั่งใจนึก แต่เมื่อเป็นคนมีรสนิยมแล้ว ซึ่งมักจะมีแค่ไม่กี่ด้าน ก็อย่าไปหลงละเมอว่าเป็นคนมีรสนิยมในหลาย ๆ เรื่องแล้วไปว่าคนอื่นไร้รสนิยม ที่สำคัญควรมีผลงานที่ปรากฎในวงกว้างซะก่อน
